Journal of Ilam University of Medical Sciences

en ویرایش ژنوم با سامانه CRISPR-Cas9 در سندرم لینچ: از بینش‌های مولکولی تا چشم‌اندازهای بالینی Genome Editing Using the CRISPR–Cas9 System in Lynch Syndrome: From Molecular Insights to Clinical Perspectives ژنتیک Molecular Genetics كاربردي Applicable <div style="text-align: justify;">مقدمه: سندرم لینچ شایع‌ترین علت سرطان کولورکتال ارثی است و حدود ۳–۵٪ موارد سرطان کولورکتال را شامل می‌شود. این سندرم عمدتاً ناشی از جهش‌های ارثی در ژن‌های ترمیم عدم‌تطابق DNA (MMR) شامل MLH1، MSH2، MSH6 و PMS2 بوده و با ناپایداری میکروساتلایت (MSI) و افزایش خطر بروز سرطان‌های متعدد همراه است. مواد و روشها: این مطالعه یک مرور روایی بر شواهد موجود درباره کاربردهای فناوری CRISPR/Cas9 و رویکردهای نوین‌تر شامل Base Editing و Prime Editing در زمینه سندرم لینچ انجام داد. یافته های پژوهش: شواهد نشان می‌دهد فناوری CRISPR می‌تواند برای (۱) ایجاد مدل‌های سلولی و حیوانی دقیق به‌منظور مطالعه مکانیسم‌های بیماری، (۲) توسعه ابزارهای تشخیصی سریع و حساس جهت شناسایی MSI، (۳) اصلاح جهش‌ها در مدل‌های آزمایشگاهی و (۴) طراحی رویکردهای درمانی فردمحور مورد استفاده قرار گیرد. Base Editing و Prime Editing امکان اصلاح دقیق برخی جهش‌های نقطه‌ای را بدون ایجاد شکست دورشته‌ای DNA فراهم می‌کنند. بحث و نتیجه‌گیری: در مجموع، اگرچه فناوری‌های ویرایش ژنوم پتانسیل قابل‌توجهی برای بهبود تشخیص و درمان سندرم لینچ نشان می‌دهند، فاصله معناداری تا کاربرد بالینی روتین وجود دارد. چالش‌هایی نظیر اثرات خارج‌هدف، محدودیت‌های انتقال به بافت هدف، ناهمگنی ژنتیکی بیماران و ملاحظات اخلاقی و قانونی همچنان موانع اصلی محسوب می‌شوند. رفع این چالش‌ها از طریق بهبود سامانه‌های انتقال، استفاده از ارگانوئیدهای مشتق از بیمار و انجام مطالعات بالینی دقیق، شرط اساسی برای تحقق کاربرد بالینی ایمن و مؤثر این فناوری‌ها است.  </div> <div style="text-align: justify;">Introduction:  Lynch Syndrome, caused by mutations in DNA mismatch repair genes, is the most common inherited cause of colorectal cancer. Despite advances in diagnosis, definitive targeted treatment remains challenging. CRISPR-Cas9 technology and its newer versions, such as base editing and prime editing, have provided new possibilities for precise genome editing. This study aimed to review the applications of these technologies and the challenges facing their clinical use in Lynch syndrome. Materials & Methods: This narrative review was conducted by searching PubMed, Scopus, Google Scholar, and Web of Science databases between 2010 and 2026. Keywords related to Lynch syndrome, CRISPR-Cas9, microsatellite instability, and genome editing were used. Relevant original articles, systematic reviews, and case reports were included. Results: Four main areas of application were identified: disease modelling, sensitive diagnosis of microsatellite instability and MMR mutations, direct correction of pathogenic variants in laboratory models, and design of personalised therapy using patient-derived organoids. Major challenges included off-target effects, inefficient delivery of CRISPR components to target tissues (especially colon and endometrium), high mutation diversity, and ethical issues related to germline editing. Conclusion: CRISPR-Cas9 and its derivatives hold significant potential to transform diagnosis and treatment of Lynch syndrome, but a considerable gap remains before routine clinical application. Bridging this gap requires development of targeted delivery systems, use of high-fidelity Cas9 variants, and formulation of clear ethical and legal frameworks. Combining CRISPR with immunotherapy represents a promising future perspective.  </div> سندرم لینچ؛ CRISPR/Cas9؛ ناپایداری میکروساتلایت؛ ویرایش ژنوم؛ پزشکی فردمحور Lynch Syndrome, CRISPR-Cas9, Microsatellite Instability, Genome Editing, Personalized Medicine 55 70 http://sjimu.medilam.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-8374-1&slc_lang=en&sid=1 Elena Lak النا لک Dr_elenalak@yahoo.com 9600319475328460050711 9600319475328460050711 No Alimentary Tract Research Center, Clinical Sciences Research Institute, Ahvaz Jundishapur University of Medical Sciences, Ahvaz, Iran مرکز تحقیقات گوارش، پژوهشکده علوم بالینی، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، اهواز، ایران Homayon Yousefi همایون یوسفی yousefi.h@ajums.ac.ir 9600319475328460050712 9600319475328460050712 No Thalassemia & Hemoglobinopathy Research Center, Health Research Institute, Ahvaz Jundishapur University of Medical Sciences, Ahvaz, Iran مرکز تحقیقات بیماریهای تالاسمی و هموگلوبینوپاتی، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، اهواز، ایران Safa Radmehr صفا رادمهر safa.radmehr1398@gmail.com 9600319475328460050713 0009-0005-2141-5509 Yes Thalassemia & Hemoglobinopathy Research Center, Health Research Institute, Ahvaz Jundishapur University of Medical Sciences, Ahvaz, Iran مرکز تحقیقات بیماریهای تالاسمی و هموگلوبینوپاتی، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، اهواز، ایران