Journal of Ilam University of Medical Sciences

fa اثربخشی آموزش توجه مشترک بر توانش‌‌های عصب روان‌‌شناختی و انعطاف‌‌پذیری ذهنی کودکان مبتلا به اوتیسم با کنش‌‌وری بالا Effectiveness of the Joint Attention Training Program on Neuropsychological Abilities and Mental Flexibility of Children with High-functioning Autism روانشناسی بالینی clinical psychology پژوهشي Research مقدمه: اوتیسم به‌‌عنوان یک اختلال عصبی رشدی مطرح است. کودکان مبتلا به اوتیسم با نقص کیفی در ارتباطات و تعاملات اجتماعی و رفتارهای تکراری و محدود شناخته می‌‌شوند. این کودکان در توجه مشترک نارسایی دارند. هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی برنامۀ آموزش توجه مشترک بر توانش‌‌های عصب روان‌شناختی و انعطاف‌پذیری ذهنی کودکان مبتلا به اوتیسم با کنش‌‌وری بالا در شهرستان آبادان بود. مواد و روشها: این پژوهش به‌صورت طرح نیمه‌‌تجربی با پیش‌‌آزمون-پس‌‌آزمون و گروه کنترل برای 30 کودک مبتلا به اختلال اوتیسم با کنش‌‌وری بالا در دو مرکز فرشتگان و نواندیش شهرستان آبادان، در سال 1400 انجام شد. نمونهگیری به شیوۀ در دسترس انجام شد و نمونه‌‌ها به شیوۀ بلوک‌‌های تصادفی متوازن در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. برنامۀ آموزش توجه مشترک بر روی گروه آزمایش اجرا گردید. داده‌‌ها با استفاده از آزمون‌های سنجش دامنۀ اوتیسم (اهلر و گیلبرگ، 1993)، عصب روان‌‌شناختی (کانرز، 2004) و دسته‌بندی کارت‌‌های ویسکانسین (گرنت و برگ، 1948) جمع‌‌آوری و با استفاده از آزمون کوواریانس چندمتغیره و در سطح معنی‌‌داری 05/0 به کمک نرم‌افزار SPSS تجزیه‌‌و‌‌تحلیل شدند. یافتههای پژوهش: در گروه آزمایش، میانگین (انحراف معیار) توانشهای عصب روانشناختی از (93/0) 82/7 در پیشآزمون به (84/0) 26/6 در پس‌آزمون کاهش یافت (P<0.001). در گروه آزمایش، میانگین (انحراف معیار) انعطاف‌پذیری شناختی از (00/1) 00/7 در پیشآزمون به (70/0) 22/6 در پسآزمون کاهش پیدا کرد (P<0.001). بحث و نتیجه‌گیری: با توجه به اثربخش بودن برنامۀ آموزش توجه مشترک در بهبود توانشهای عصب روانشناختی و انعطافپذیری ذهنی، اجرای این برنامه برای بهبود وضعیت کودکان، به‌ویژه کودکان مبتلا به اوتیسم با کنش‌وری بالا، به مشاوران و روانشناسان پیشدبستانی توصیه میگردد. Introduction:  Autism is considered a neurodevelopmental disorder. Children with autism are known to have qualitative defects in communication and social interactions, as well as repetitive and limited behaviors. In addition, these children have deficits in joint attention. The present study aimed to determine the effectiveness of the joint attention training program on the neuropsychological abilities and mental flexibility of children with high-functioning autism aged 3 to 7 in Abadan City, Iran. Material & Methods: A semi-experimental design with pretest-posttest and a control group was conducted in 2021 for 30 children with high-functioning autism disorder in Fereshtagan and Noandish centers in Abadan, Iran. The sampling was performed in an accessible way and via the randomized balanced blocks method in the experimental and control groups. Moreover, the assignment and joint attention training program was implemented in the intervention group. The data were collected using the Autism Spectrum Screening Questionnaire (ASSQ, Ehlers and Gillberg, 1993), Continuous Performance Task (CPT, Connors, 2004), and Wisconsin Card Sorting Test (WCST, Grant and Berg, 1948). The obtained data were analyzed through the multivariate covariance test and at a significance level of 0.05 using the SPSS software. Results: In the intervention group, the mean (standard deviation) of neuropsychological abilities decreased from 7.82 (0.93) in the pre-test to 6.26 (0.84) in the post-test (P<0.001). In the intervention group, the mean (standard deviation) of cognitive flexibility decreased from 7.00 (1.00) in the pre-test to 6.22 (0.70) in the post-test (P<0.001). Discussion & Conclusion: Considering the effectiveness of the joint attention training program in improving neuropsychological abilities and mental flexibility, the implementation of this program is recommended for preschool counselors and psychologists to improve the conditions of children, especially those with high-functioning autism. آموزش توجه مشترک, اختلال اوتیسم, توانش‌‌های عصب‌‌ روان‌‌شناختی, انعطاف‌پذیری ذهنی Joint attention training, Autism disorder, Neuropsychological abilities, Cognitive flexibility 47 57 http://sjimu.medilam.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-7643-1&slc_lang=fa&sid=1 Jomaneh Matrodzadeh جمانه مطرودزاده Jamanehzadeh@gmail.com 9600319475328460047947 0009-0004-2193-1987 No Dept of Psychology, Behbahan Branch, Islamic Azad University, Behbahan, Iran گروه روان شناسی عمومی، واحد بهبهان، دانشگاه آزاد اسلامی، بهبهان،ایران Leila Bakhshi Sooreshjani لیلا بخشی سورشجانی bakhshi.la@gmail.com 9600319475328460047948 9600319475328460047948 Yes Dept of Psychology, Behbahan Branch, Islamic Azad University, Behbahan, Iran گروه روان شناسی عمومی، واحد بهبهان، دانشگاه آزاد اسلامی، بهبهان،ایران