fa ارزیابی ریسک زیست محیطی شرکت پتروشیمی ایلام با استفاده از روش های TOPSIS وANP در سال 1395 منابع طبیعی Natural Resources كاربردي Applicable <div style="text-align: justify;"><strong><em><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">مقدمه:</span></span></em></strong> <span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">هدف اصلی صنایع پتروشیمی تولید فرآورده&shy; های پتروشیمی و شیمیایی و فرآورده&shy; های فرعی از نفت و مشتقات نفتی و گاز طبیعی است که با توجه به فعالیت &shy;ها و فرآیندهایی که در آن صورت می &shy;گیرد دارای پتانسیل ایجاد آثار سوء بر محیط &shy;زیست می &shy;باشند. در این پژوهش سعی بر این شده است که با استفاده از روش های </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">ANP</span></span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">TOPSIS</span></span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">، ریسک &shy;های زیست &shy;محیطی شرکت پتروشیمی ایلام ارزیابی شود و با پیشنهاد اقدامات مدیریتی مناسب جهت کاهش اثرات ریسک&shy; ها از بروز حوادث متعدد در فرآیندها جلوگیری به عمل آید</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">.</span></span></span><br> <strong><em><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">مواد و روش&shy; ها:</span></span></em></strong> <span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">در ابتدا خطرات بالقوه و ریسک&shy; های موجود در مجتمع پتروشیمی ایلام، از طریق بازدید میدانی و به کمک مصاحبه با کارشناسان فنی پروژه، شناسایی شد و در قالب پرسش نامه&shy; هایی توسط 20 نفر از کارشناسان شرکت پتروشیمی و اداره کل حفاظت محیط &shy;زیست تکمیل گردید که باعث مشخص شدن ریسک &shy;های شاخص شد و در محیط&shy; های فیزیکوشیمیایی، بیولوژیکی و اقتصادی-اجتماعی- فرهنگی تفکیک گردید. در ادامه با استفاده از تکنیک تحلیل شبکه &shy;ای(</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">ANP</span></span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">) و آنالیزهای انجام شده به وسیله نرم &shy;افزار </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">Super Decision</span></span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">، وزن &shy;های مرتبــط با شاخص &shy;ها مشخص شد. سپس وزن &shy;های به دست آمده برای ریسک &shy;های شناسایی شده توسط روش </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">TOPSIS</span></span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> اولویت بندی شد و ریسک &shy;های بحرانی مشخص گردید. در ادامه راهکارهایی در جهت کنترل و حذف ریسک &shy;ها پیشنهاد شد.</span></span><br> <strong><em><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">یافته&shy; های پژوهش:</span></span></em></strong> <span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">بر اساس آنالیزهای انجام شده در محیط فیزیکوشیمیایی، ریسک آلودگی هوا با میزان 972/0، در محیط بیولوژیکی ریسک کاهش کیفیت آب منطقه با میزان 883/0 و در محیط اقتصادی-اجتماعی- فرهنگی ریسک به خطر افتادن سلامت عمومی منطقه با میزان 679/0 بالاترین امتیاز ریسک را کسب کرده&shy;اند.</span></span><br> <strong><em><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">بحث و نتیجه &shy;گیری:</span></span></em></strong> <span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">نتایج نشان داد که مهم ترین ریسک &shy;های پتروشیمی مورد مطالعه، آلودگی هوا، کاهش کیفیت آب و به خطر افتادن سلامت عمومی منطــقه است. بنا بر این به منظور کاهش یا حذف خطرات و عوامل به وجود آورنده&shy; ریسک &shy;های &shy;محیط&shy; زیستی پیشنـــهاد می شود دوره&shy; های بازرسی و پایش، متناسب با ریسک &shy;های شناسایی شده، جزء مهم ترین اهداف برنامه &shy;های مدیریتی قرار گیرد.</span></span><span dir="LTR"></span></div> <em>Introduction:</em> The main objective of the petrochemical industry is the production of petrochemical and chemical products and sub-products from oil, oil derivatives, and natural gas. Accordingly, the activities and processes have the potential to cause adverse effects on the environment.This study aimed to evaluate the environmental risks of Ilam Petrochemical Company using analytical network analysis (ANP)andTechnique for Order of Preference by Similarity to Ideal Solution Methods (TOPSIS)by proposing appropriate management measures to reduce the risk effects of multiple incidents in processes.<br> &nbsp;<br> <em>Materials & Methods:</em> At first, potential dangers and risks of the Ilam Petrochemical Complex wereidentified through field visits and interviews with project technical experts.Accordingly, a questionnairewasdesignedand20 experts from the Petrochemical Company and the Environmental Protection Agencywere asked to complete the designed questionnaire. The obtained results led to the identification of significant risksfactors, which were then categorized according to physio-chemical, biological, and socio-cultural-economic environment hazards. Subsequently, the weight associated with the each index was determinedusinganalytical network analysis (ANP) as well as the analysis of data in Super Decision software. In the next step, the obtained weights were prioritized for the identified risks by TOPSISmethod, and critical risks were identified. Finally, we propose the proper strategies for the controlandomissionof these risks.<br> &nbsp;<br> <em>Findings:</em> According to the obtained results,thehigh risk factors include the risk of air pollution with the rate of 0.972 inthephysico-chemicalenvironment, the risk of lowwater quality with therate of 0.883in the biological environment, and the risk ofgeneral health with a rate of 0.679 inthe socio-cultural-economic environment.<br> &nbsp;<br> <em>Discussion & Conclusions: </em>The results showed that the most important petrochemical riskswereair pollution, low water quality, and publichealth hazard. Therefore, it is recommendedto take the inspection and monitoring measures in accordance with the identified risksin order to eliminate the factors generatingenvironmental risks. It is also suggested to set these measures asthe main objectives of management planning. <div style="text-align: justify;"></div> ارزیابی ریسک, روشANP, روش TOPSIS, شرکت پتروشیمی ایلام Risk assessment, ANP method, TOPSIS method, Ilam petrochemical company 79 88 http://sjimu.medilam.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4421-2&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Johari زهرا جوهری z.johari14@gmail.com 9600319475328460037710 9600319475328460037710 No Dept of Environment, Faculty of Basic Sciences, Islamic Azad University, Hamedan Branch , Hamedan, Iran گروه محیط زیست، دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد همدان، ایران Mehrdad Cheraghi مهرداد چراغی cheraghi_md@yahoo.com 9600319475328460037711 9600319475328460037711 Yes Dept of Environment, Faculty of Basic Sciences, Islamic Azad University, Hamedan Branch , Hamedan, Iran گروه محیط زیست، دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد همدان، ایران Soheil Sobhan Ardakani سهیل سبحان اردکانی soheil_sobhan@yahoo.com 9600319475328460037712 9600319475328460037712 No Dept of Environment, Faculty of Basic Sciences, Islamic Azad University, Hamedan Branch , Hamedan, Iran گروه محیط زیست، دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد همدان، ایران