fa ارزیابی دز رسیده به اندام های بحرانی ناحیه سر و گردن در پرتو درمانی عمومى General پژوهشي Research مقدمه: پرتودرمانی نقش مهمی در درمان تومورهای خوش‌ خیم و بدخیم سیستم اعصاب مرکزی ایفا می‌ کند. پرتو درمانی علاوه بر از بین بردن سلول ‌های سرطانی، به بافت ‌های سالم نیز آسیب می ‌رساند. هدف از این مطالعه تعیین دز جذبی کیاسما، عدسی چشم، عصب بینایی، شبکیه، پاروتید، تیروئید و غدد بزاقی زیرفکی در پرتودرمانی تومورهای لوب فرونتال مغز می ‌باشد. مواد و روش‌ ها: یک فنتوم سر و گردن با استفاده از استخوان طبیعی انسان و ترکیب پارافین و نمک‌ طعام به‌ عنوان ماده معادل ‌بافت ساخته شد. شش استوانه از جنس ماده فنتوم ساخته شده و درون آن ها شیارهایی برای قرار دادن TLD تعبیه گردید. طراحی ‌درمان روی فنتوم انجام شده و دز جذبی هر یک از ارگان ‌ها از طریق هیستوگرام حجمی دز(DVH) به ‌دست آمد. در ادامه فنتوم تحت ‌تابش با دستگاه شتابدهنده خطی قرار گرفته و دز جذبی هر یک از ارگان‌ ها با قرائت TLD ها به ‌دست آمد. یافته ‌های پژوهش: در هر دو روش، دز کلیه ارگان‌ ها به ‌جزء یکی از عدسی‌ ها در محدوده مجاز قرار داشت. در کلیه ارگان ‌ها به ‌جزء تیروئید و غدد بزاقی زیرفکی اختلاف بین مقادیر دز جذبی حاصل از محاسبات سیستم طراحی ‌درمان و اندازه ‌گیری مستقیم روی فنتوم کمتر از 5 درصد بود. نتایج حاصل، تخمینی از میزان عوارضی که در اثر پرتودرمانی این ناحیه از مغز ایجاد خواهد شد، می‌ دهد. هم چنین می ‌توان سیستم طراحی درمان را از طریق مقادیر حاصل از اندازه ‌گیری مستقیم روی فنتوم ارزیابی کرد. بحث و نتیجه ‌گیری: یافته ‌ها تفاوتی در محدوده 1/1 درصد تا 5 درصد بین مقادیر سیستم طراحی ‌درمان و اندازه‌ گیری مستقیم، برای کلیه ارگان‌ ها به ‌جزء غدد بزاقی و تیروئید نشان می ‌دهد که می ‌تواند به ‌علت این باشد که غدد بزاقی و تیروئید در فاصله زیادی نسبت به میدان اولیه اشعه قرار دارند؛ خوانش TLD در این نواحی اگر چه کم است، اما با مقدار نشان داده شده در سیستم طراحی‌ درمان که عدد کمتری را نشان می‌ دهد متفاوت بوده که می‌ تواند به‌ علت پرتوهای پراکنده‌ ای باشد که سیستم طراحی ‌درمان قادر به اندازه‌ گیری دقیق آن ها نیست. Introduction: Radiotherapy plays an important role in treatment of CNS benign and malignant tumors. Radiotherapy in addition to killing cancer cells causes damages to normal healthy tissues. The goal of this study was to determine absorbed dose to chiasma, lens of eye, optic chiasm, retina, parotid, thyroid and submandibular glands in the radiotherapy of brain frontal lobe tumors. Materials & Methods: A head and neck phantom was constructed using human natural bone and paraffin wax with NaCl as soft tissue substitute. Six cylinders were made using phantom material in which places were embedded to insert TLDs. Treatment planning was done on the phantom and absorbed dose to each organ were obtained using dose volume histograms (DVH). The phantom was irradiated using linac and absorbed dose to each organ was obtained using TLDs, too. Findings: In both methods absorbed dose to all organs except one lens was in their tolerance dose levels. In all organs except thyroid and submandibular glands, the differences between calculated and measured doses on the phantom were less than 5%. The obtained results presents an estimation of radiotherapy induced complications in this region of brain. Besides, it is possible to validate treatment planning system using measured doses on the phantom. Discussion & Conclusion: Our results showed differences in the range of 1.1%-5% between treatment planning system and direct measurement in all organs except submandibular glands and thyroid which might be due to their large distance to primary radiation field TLD response in these regions although small, but differs from lower value obtained from treatment planning system which might be due to scattered radiation which is not well considered by the treatment planning system. سرطان مغز, پرتودرمانی, دزیمتری ترمولومینسانس, فنتوم, ارگان ‌های در خطر Brain Neoplasms, Radiotherapy, Thermoluminescent Dosimetry, Phantom, Organs at Risk 146 153 http://sjimu.medilam.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-521-2&slc_lang=fa&sid=1 حمیده ناظمی گلیان Hasanzadeh.h@semums.ac.ir 9600319475328460019041 9600319475328460019041 No یاشا مخدومی Hasanzadeh.h@semums.ac.ir 9600319475328460019042 9600319475328460019042 No فاطمه ورشویی تبریزی Hasanzadeh.h@semums.ac.ir 9600319475328460019043 9600319475328460019043 No حمزه الماس رو Hasanzadeh.h@semums.ac.ir 9600319475328460019044 9600319475328460019044 No سارا عبداللهی Hasanzadeh.h@semums.ac.ir 9600319475328460019045 9600319475328460019045 No فاطمه اکبری Hasanzadeh.h@semums.ac.ir 9600319475328460019046 9600319475328460019046 No علی رضا نیکوفر Hasanzadeh.h@semums.ac.ir 9600319475328460019047 9600319475328460019047 No هادی حسن زاده Hasanzadeh.h@semums.ac.ir 9600319475328460019048 9600319475328460019048 Yes زهره حسین پور یکتائی Hasanzadeh.h@semums.ac.ir 9600319475328460019049 9600319475328460019049 No