en محاسبه آهنگ دز ناشی از تابش زمینه در فضای باز استان ایلام فیزیک پزشکی Medical physics پژوهشي Research <p dir="RTL"><strong><em>مقدمه:</em></strong> تابش زمینه از منابع پرتوزای محیطی زمینی و کیهانی ایجاد می‌ شوند. توزیع عناصر در سطح زمین و ارتفاع از سطح دریا در همه نقاط یکسان نیست، بنا بر این دز ناشی از آن در نقاط مختلف، متفاوت خواهد بود. در این پژوهش، میزان تابش زمینه در فضای باز&nbsp; مناطق مختلف استان ایلام اندازه ‌گیری شد و آهنگ دز ناشی از آن محاسبه گردید.</p> <p dir="RTL"><strong><em>مواد و روش ‌ها:</em></strong> از پایشگر <span dir="LTR">RDS-110</span> برای اندازه ‌گیری میزان تابش زمینه استفاده شد. برای اندازه ‌گیری تابش زمینه در ارتفاع یکسان، از یک پایه فلزی به ارتفاع یک متر استفاده شد و پایشگر روی آن قرار گرفت. میزان آهنگ دز معادل تابش زمینه برای فضای باز&nbsp; در هفت نقطه(شمال، جنوب، شرق، غرب، مرکز، بلندترین ارتفاع و کمترین ارتفاع) اندازه‌ گیری شد. داده‌ ها جهت انجام عملیات آماری وارد نرم‌ افزار <span dir="LTR">SPSS vol.16</span> شدند و میانگین آهنگ دز معادل تابش زمینه و انحراف معیار آن در فضای باز محاسبه گردید. با استفاده از محاسبات دزیمتری، میزان آهنگ دز موثر سالانه، برای تمام شهرستان های استان ایلام محاسبه گردید.</p> <p dir="RTL"><strong><em>یافته‌ های پژوهش:</em></strong> میانگین آهنگ دز معادل فضای باز ناشی از تابش زمینه بر حسب نانوسیورت بر ساعت <span dir="LTR">nSv/h</span> برای شهرستان‌ های مختلف استان ایلام عبارتند از: ایلام 67/10&plusmn;84، ایوان 71/10&plusmn;82، دهلران 61/12&plusmn;78، آبدانان 21/11&plusmn;80، سیروان 5/15&plusmn;97، مهران 31/10&plusmn;75، ملکشاهی 78/13&plusmn;88، دره‌ شهر 15/14&plusmn;95، بدره 82/8&plusmn;85 و چرداول 20/13&plusmn;93 به دست آمد. بیشترین آهنگ دز معادل، مربوط به شهرستان سیروان &nbsp;<span dir="LTR">nSv/h</span> 5/15&plusmn;97 و کمترین میزان آن در شهرستان مهران <span dir="LTR">nSv/h</span> 31/10&plusmn;75 بود. میانگین آهنگ دز معادل سالانه در کل استان ایلام &nbsp;<span dir="LTR">nSv/h</span> 5/7&plusmn;6/85 می ‌باشد که 44 درصد بیشتر از میانگین جهانی آهنگ دز معادل است هم چنین میانگین آهنگ دز موتر سالانه در فضای باز استان ایلام &nbsp;<span dir="LTR">mSv&frasl;y</span>0091/0&plusmn; 107/0 می ‌باشد.</p> <p dir="RTL"><strong><em>بحث و نتیجه ‌گیری: </em></strong>استان ایلام به دلیل کوهستانی بودن و ارتفاع تقریبأ بالا از سطح دریا، میانگین آهنگ دز معادل و میانگین آهنگ دز موثر سالانه بیشتری نسبت به میانگین جهانی آهنگ دز معادل و دز موثر سالانه در فضای باز را دارد.</p> <p><em>Introduction</em>: Background radiation is originated from environmental radioactive sources cosmicandterrestrial.Materials distribution onsurface of the earth and height from sea level are not the same at various points.Absorbed dose caused by them were different at various points.In this research, Background radiation level inoutdoor different areas of Ilam province was measured and effective dose ratecaused by it was calculated.</p> <p></p> <p><em>Materials & methods</em>: RDS -110detector was used to measure background radiation. The metal base with a height of 1m was used for measuring at the same altitude and detector placed on the metal base. Outdoor backgroundradiationwas measured for seven points (The highest altitude, the lowest point North, South, East and West). Measured datawas entered to SPSS16 software for statistical operations. The mean equivalent dose rate andstandard deviation were calculated. By using the dosimetry calculations, the amount of annals effective dose rate in outdoor was calculated for different regions of Ilam province.</p> <p></p> <p><em>Findings</em>: The mean equivalent dose rate caused by outdoor background radiation for different regions of Ilam province was obtained based on unit nSvh^-1 include: Ilam 84 &plusmn; 10.67, Ivan 82 &plusmn; 10.71, Dehloran78 &plusmn; 12.61, Abdanan80 &plusmn; 11.21, Sirvan97 &plusmn; 15.50, Mehran 75 &plusmn; 10.31, Malekshahi88 &plusmn; 13.78, Dareshahr95 &plusmn; 14.15, Badreh85 &plusmn; 8.82 and Chardavol93 &plusmn; 13.20.The maximum outdoor equivalent dose rate was in Sirvan area with 97 &plusmn; 15.50nSvh^-1 and minimum value in Mehran area with 75 &plusmn; 10.31nSvh^-1. The average of outdoor annals equivalent dose rate in entire Ilam province 85.7&plusmn; 7.5nSvh^-1 in comparison average world 59nSvh^-1 is more than 44%. Well as annual effective dose rate was 0.107&plusmn;0.009nSvy^-1.</p> <p></p> <p><em>Discussion & Conclusions</em>: Ilam provincehasmore mean-annualequivalent dose rate and effective dose rate compared to global average annualequivalent dose rate and effective dose ratedue to mountainous and relatively high altitude from sea level.</p> تابش زمینه, آهنگ دز, فضای باز, استان ایلام Background radiation, Dose rate, Outdoor, Ilam province 196 203 http://sjimu.medilam.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-644-5&slc_lang=en&sid=1 jamal amiri جمال امیری amirijamal123@yahoo.com 9600319475328460024855 9600319475328460024855 Yes Ilam University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی ایلام sayed pzhmane Shirmardi سیدپژمان شیرمردی p_shirmardi@aut.ac.ir 9600319475328460024856 9600319475328460024856 No Nuclear Science and Technology Research Institute (NSTRI), Tehran سازمان انرژی اتمی shahin amiri شهین امیری shadiamiri11@yahoo.com 9600319475328460024857 9600319475328460024857 No Iivan Education Office, Ilam اداره آموزش و پرورش شهرستان ایوان ایلام mohamad hassan abbasi محمد حسن عباسی mohamad hasan_ abbasi @yahoo.com 9600319475328460024859 9600319475328460024859 No Ilam University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی ایلام jamil abdolmohamadi جمیل عبدالمحمدی abdolmohamdi_j@yahoo.com 9600319475328460024860 9600319475328460024860 No Kurdistan University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی کردستان