Journal of Ilam University of Medical Sciences

fa وضعیت اخلاق و رفتار حرفه‌ای در دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران: یک مرور حیطه‌ای Professional Ethics and Conduct in Iran’s Universities of Medical Sciences: A Scoping Review مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی health care management پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">مقدمه: اخلاق و رفتار حرفه‌ای از ارکان اساسی نظام سلامت به‌شمار می‌روند. با توجه به تعدد و پراکندگی مطالعات در این حوزه در ایران، این مطالعه با هدف ارزیابی وضعیت پژوهش‌های انجام‌شده در ایران صورت گرفت. مواد و روشها: این مطالعه از نوع مرور حیطه‌ای بود که بر اساس چارچوب پیشنهادی آرکسی و اومالی (۲۰۰۵) انجام شد. جامعۀ پژوهش شامل مقالات اصیل منتشرشده در پایگاه‌های اطلاعاتی معتبر شامل PubMed، Scopus، Web of Science و Cochrane Library  به زبان انگلیسی و پایگاه‌های SID و Magiran به زبان فارسی، تا پایان سال ۱۴۰3 بود. داده‌های مطالعات با استفاده از چک‌لیست استاندارد استخراج و با روش تحلیل محتوای موضوعی بررسی گردیدند. یافته های پژوهش: از مجموع ۲۶۳ مطالعه‌ای که وارد مطالعه شدند، 9/71 درصد توصیفی بودند. گروه‌های هدف اصلی شامل دانشجویان و پرستاران بودند که حدود 50 درصد مطالعات را تشکیل دادند. بیشترین مطالعات در حوزه‌های آموزش و درمان انجام‌شده است که در کل، بیش از 80 درصد مطالعات را شامل می‌شود. پرکاربردترین ابزارها، پرسش‌نامه‌ بود که 3/37 درصد محقق‌ساخته و 5/31 درصد ابزارهای استاندارد بودند. وضعیت کلی اخلاق و رفتار حرفه‌ای در دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران متوسط ارزیابی می‌شود. بیشترین نقاط قوت گزارش‌شده به‌ترتیب در ابعاد احترام به بیمار و رازداری، مسئولیت‌پذیری و ارتقای کیفیت مراقبت بود. مهم‌ترین چالش‌ها شامل تعالی شغلی، مدیریت خطاهای پزشکی، صداقت و خیرخواهی و عوامل سازمانی همچون مانند بار کاری سنگین، کمبود کارکنان و فرهنگ سازمانی بودند. بحث و نتیجه‌گیری: پژوهش‌های ایران در حوزۀ اخلاق و رفتار حرفه‌ای عمدتاً در مرحلۀ توصیف وضعیت موجود هستند و با کمبود مطالعات مداخله‌ای و طولی مواجه‌اند. وضعیت متوسط اخلاق و رفتار حرفه‌ای و وجود چالش‌های ساختاری، لزوم گذار از رویکردهای توصیفی به مداخلات نظام‌مند را آشکار می‌سازد؛ همچنین برای ارتقای مطالعات انجام‌شده دراین‌باره، بومی‌سازی ابزارهای سنجش، توجه به اصلاح عوامل سازمانی و بهره‌گیری از ظرفیت برنامۀ درسی پنهان ضروری به‌نظر می‌رسد.</div> <div style="text-align: justify;">Introduction:  Professional ethics are considered fundamental pillars of the healthcare system. Given the multiplicity and dispersion of studies in this field in Iran, this scoping review was conducted to assess the status of research carried out in Iran. Materials & Methods: This study was a scoping review conducted based on the framework proposed by Arksey and O’Malley (2005). The research population included original articles published in authoritative English databases (PubMed, Scopus, Web of Science, and Cochrane Library) and Persian databases (SID and Magiran) up to 2025. Data from the studies were extracted using a standard checklist and analyzed through thematic content analysis. Results: Out of a total of 263 studies included in the review, 71.9% were descriptive. The main target groups consisted of students and nurses, accounting for approximately 50% of the studies. Most studies were conducted in the domains of education and treatment, which together comprised over 80% of the research. The most commonly used tools were questionnaires, with 37.3% being researcher-made and 31.5% being standardized instruments. The overall status of ethics and professional conduct in Iran’s universities of medical sciences is assessed as moderate. The most frequently reported strengths were, in order, dimensions of respect for patients and confidentiality, responsibility, and quality care improvement. The most significant challenges included “professional excellence, management of medical errors, honesty and beneficence, and organizational factors such as heavy workload, staff shortages, and organizational culture. Conclusion: Research in Iran in the field of ethics and professional conduct has primarily been at the stage of describing the current situation and faces a shortage of interventional and longitudinal studies. The moderate status of ethics and professional conduct, along with the existence of structural challenges, reveals the necessity of transitioning from descriptive approaches to systematic interventions. Localizing assessment tools, focusing on reforming organizational factors, and utilizing the capacity of the hidden curriculum seems essential.</div> اخلاق حرفه‌ای, رفتار حرفه‌ای, دانشگاه علوم پزشکی, ایران, مرور حیطه‌ای Professional Ethics, Professional Conduct, University of Medical Sciences, Iran, Scoping Review 57 72 http://sjimu.medilam.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-8425-1&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Toosi زهرا طوسی z.toosi@umsha.ac.ir 9600319475328460050996 9600319475328460050996 No Dept of Health Management and Economics, School of Public Health, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran گروه مدیریت و اقتصاد بهداشت، دانشکدۀ بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران Hojatolah Gharaee حجت اله قرائی h.gharaei@umsha.ac.ir 9600319475328460050997 9600319475328460050997 Yes Dept of Health Management and Economics, School of Public Health, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran گروه مدیریت و اقتصاد بهداشت، دانشکدۀ بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران Khadijeh Ezzati Rastegar خدیجه عزتی رستگار Kh.ezati.edu@umsha.ac.ir 9600319475328460050998 9600319475328460050998 No Vice Chancellor for Resources Management and Planing, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan. Iran معاونت توسعۀ مدیریت، منابع و برنامه‌ریزی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران Anahita Giti آناهیتا گیتی Anahitagitty@gmail.com 9600319475328460050999 9600319475328460050999 No School of Public Health, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran دانشکدۀ بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران Mahdi Beglari مهدی بگلری mahdibeglari@yahoo.com 9600319475328460051000 9600319475328460051000 No Vice Chancellor for Research and Technology, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran معاونت تحقیقات و فناوری، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران